"""برای سفارش و خرید از قسمت تماس با ما (انتهای صفحه) با انتشارات تماس حاصل فرمایید"""
اگر ايران بجز ويران سرا نيست من اين ويران سرا را دوست دارم
اگر تاريخ ما افسانه رنگ است من اين افسانه ها را دوست دارم
نواي ناي ما گر جانگداز است من اين ناي و نوا را دوست دارم
اگر آب و هوايش دلنشين نيست من اين آب و هوا را دوست دارم
به شوق خار صحراهاي خشكش من اين فرسوده پا را دوست دارم
من اين دلكش زمين را خواهم از جان من اين روشن سما را دوست دارم
اگر بر من ز ايراني رود زور من اين زورآزما را دوست دارم
اگر آلوده دامانيد، اگر پاك من اي مردم، شما را دوست دارم
پژمان بختياري
پيشنوشتار و سپاسگزاري
سپاس بيكران، خدايجهان آفرين را كه هستي را با شگفتيهاي گوناگون پديد آورد، آن را در راستاي تكاملبنهاد و به ما قدرت انديشيدن و تفكر داد تا به گوشههايي از سترگي و عجايبوصفناپذيرش بيانديشيم، آنگاه در برابر بزرگيش سر به كرنش و فروتني گذاريم و خود رابازيابيم.
در جهان كمترسرزميني مانند كشور ايران ميتوان يافت كه در پهنه خود، داراي چنين تنوع و گوناگونياز منابع طبيعي باشد. سرزمين ايران در بسياري از ذخاير معدني، منابع انرژي وجاذبههاي طبيعي داراي جايگاه شايان توجهي است. اين منابع طبيعي و تنوع اقليمي- مورفولوژيكي از يك سو و تاريخ كهن تمدن آن از سوي ديگر زمينهساز و پشتوانهاي ازفعاليتهاي توليدي- اقتصادي و نيز سبب غناي اجتماعي و تنوع فرهنگي ايران شده است.
اين كتاب در 9 فصل،بهشرح زير در اصل فشردهاي از ويژگيهاي زمينشناسي، طبيعي- اقليمي و تاريخمعدنكاري و فنون بهكارگيري مواد طبيعي، ذخاير و توان معدني و همچنين ديگر ذخايرطبيعي مانند منابع انرژي و آبها در سطح كشور ميباشد.
فصل اول، اشارهايكلي به ويژگيهاي طبيعي، اقليمي و گونههاي زيستي ايرانزمين دارد؛
فصل دوم، نگرشي كليبر زمينشناسي، چينهشناسي، ماگماتيسم و متامورفيسم ايران دارد؛
فصل سوم، اشارهايبه تاريخ معدنكاري و فنون بهكارگيري مواد معدني و پارهاي از مواد طبيعي دارد؛
فصلهاي چهارم وپنجم، بهترتيب فازهاي كانيسازي و ايالتها و مناطق معدني ايران را توصيف ميكنند.
فصل ششم، متالوژني (فلززايي) كليه ذخاير معدني و چگونگي كانيسازي و خاستگاه مواد معدني در ايران رابيان ميكند.
فصل هفتم، جايگاهانواع مواد معدني ايران، از نظر ميزان ذخيره، توليد، تجارت در سطح جهان و همچنيننقش مواد معدني در اقتصاد ايران را نشان ميدهد؛
فصل هشتم، منابع وپتانسيل انواع انرژيهاي تجديدناپذير و تجديدپذير در ايران را توضيح ميدهد؛
فصل نهم، به منابعآبها و بيلان آنها در سطح كشور اشاره دارد.
يكي از آرزوهاينگارنده وجود و يا نگارش دايرهالمعارف منابع طبيعي ايران است كه بتواند تمامويژگيهاي طبيعي ذخاير معدني، منابع انرژي، وضعيت جنگلها و مراتع، منابع آبها وجاذبههاي طبيعي را در سطح ملي و بينالمللي معرفي كند. بهطور معمول چنين كتابيميبايست توسط خبرگان و انديشمندان فن نگاشته و يك يا چند سازمان دولتي مسئوليت آنرا پذيرا ميشد و منابع و محتواي آن را تأمين و اهل فن و خبرگان را در تدوين آنياري ميكرد. شوربختانه نگارنده چنين كتابي، و سازمان و ارگاني كه اقدام به اينمهم كند، نيافت، لذا با اندك توشه علمي و مالي خود بر آن شد تا آنچه را در راستايتخصص و دانستههاي خويش دارد با پيمايشها و بازديدهاي صحرايي در سراسر ايران،جمعآوري مطالعات انجام شده و نيز براساس نيازهاي ملي، كتاب زمينشناسي اقتصاديذخاير معدني و طبيعي ايران را در دو جلد بنگارد و تمام هزينههاي آن را شخصاًبهعهده بگيرد. بنابراين پيداست كه اين كتاب داراي كاستيهاي فراوان است و بزرگترينكاستي آن اين است كه يك نفر آن را تدوين نموده، البته گناه بر گردن اوست كه چنينآرزويي داشته و دارد. در عين حال اميد است، كتابي در آينده تدوين و نگاشته شود كهكليات و جزئيات منابع طبيعي ايران را در بر گيرد و بسياري از نخبگان ودستاندركاران فن در آن نقش آفرينند.
جدا از نارساييهاييكه گفته شد، در اين كتاب اطلاعاتي بهنسبت جامع از زمينشناسي، منابع معدني،انرژي، آبها و تاريخ بهكارگيري آنها و كليات جغرافيايي و اقليمي ايران آمده وآينهاي است كه زمينشناسي اقتصادي و ذخاير معدني- طبيعي ايران را بهدرستيمينماياند. اين كتاب حاصل پژوهش و مطالعه بيست ساله، پيمايشهاي زمينشناسي وبازديد از منابع طبيعي و معدني نگارنده در سراسر ايران بوده است.
اين كتاب تحفهاياست ناقابل به همه هموطنان عزيز و گرامي در اين مرز و بوم و سراسرگيتي.
منصور قرباني
عضو هيأت علمي دانشگاهشهيدبهشتي